Tượng Nhân Sư Sphinx Ai Cập: Lịch Sử, Bí Ẩn Và Kinh Nghiệm Tham Quan

Tượng nhân sư Sphinx là bức tượng đá vôi khổng lồ mình sư tử đầu người trên cao nguyên Giza, dài khoảng 73 mét và cao khoảng 20 mét, được phần lớn các nhà Ai Cập học cho là xây dưới thời pharaoh Khafre quãng năm 2500 trước Công nguyên, tức khoảng 4.500 năm tuổi. Bí ẩn nổi tiếng nhất là chiếc mũi bị mất, vốn không phải do quân Napoleon. Bạn tham quan tượng cùng vé vào khu Kim tự tháp Giza, đẹp nhất vào sáng sớm.

[Ảnh: Tượng nhân sư Sphinx nhìn nghiêng với Kim Tự Tháp Khufu phía sau]

Tượng nhân sư Sphinx là gì và nằm ở đâu?

Tượng nhân sư Sphinx là bức tượng đá vôi có thân sư tử và đầu người đội khăn trùm hoàng gia nemes, nằm trên cao nguyên Giza, cách trung tâm Cairo khoảng 13 km về phía tây, ngay trước Kim tự tháp Khafre và gần đền thung lũng. Tượng quay mặt về hướng đông, đón mặt trời mọc.

Đây là bức tượng nguyên khối lớn nhất thế giới, dài khoảng 73 mét từ chân trước tới đuôi, cao khoảng 20 mét và rộng khoảng 19 mét ở phần thân sau, riêng khuôn mặt cao hơn 5 mét. Tượng được tạc trực tiếp từ khối đá vôi của cao nguyên, chính là nơi cũng cung cấp đá để xây các kim tự tháp gần đó. Một điều thú vị là cái tên Sphinx không phải do người Ai Cập đặt mà là từ tiếng Hy Lạp, gắn với sinh vật trong thần thoại Hy Lạp, được dùng khoảng 2.000 năm sau khi tượng được tạc. Tượng nhân sư Sphinx được xem là biểu tượng của quyền lực hoàng gia và là người canh giữ khu lăng mộ Giza.

[Ảnh: Toàn cảnh Tượng nhân sư Sphinx và ba Kim Tự Tháp Giza]

Tượng nhân sư Sphinx có lịch sử thế nào, ai xây và khi nào?

Tượng nhân sư Sphinx được phần lớn giới Ai Cập học cho là xây dưới thời pharaoh Khafre thuộc Vương triều thứ tư, khoảng năm 2500 trước Công nguyên, như một phần trong quần thể lăng mộ của ông. Bằng chứng chính là tượng nằm thẳng hàng với Kim tự tháp Khafre và con đường lễ nghi, khuôn mặt tượng giống các bức tượng Khafre tìm thấy ở đền thung lũng, và đền Sphinx phía trước được xây từ đá đẽo ra khi tạc tượng.

Tượng được tạc từ một khối đá vôi duy nhất, theo ước tính cần khoảng 100 người thợ làm việc trong chừng 3 năm với búa đá và đục đồng. Một dấu mốc quan trọng là Bia Giấc Mơ đặt giữa hai chân trước, do pharaoh Thutmose IV dựng quãng năm 1400 trước Công nguyên, kể lại giấc mơ trong đó tượng hứa cho ông ngôi vua nếu dọn cát phủ quanh tượng. Trong phần lớn lịch sử, tượng bị cát sa mạc vùi tới tận cổ, mãi tới thế kỷ 19 và 20 mới được khai quật toàn bộ. Dấu vết sắc tố cho thấy mặt tượng từng được sơn đỏ, khăn trùm sơn vàng và bộ râu sơn xanh.

Bạn có thể đọc thêm: Kim Tự Tháp Giza: Tham Quan Những Gì, Giá Vé Và Các Lưu Ý Quan Trọng để hiểu rõ hơn về quần thể Kim tự tháp Giza ngay cạnh tượng.

Những bí ẩn nổi tiếng của tượng nhân sư Sphinx là gì?

Tượng nhân sư Sphinx gắn với ba bí ẩn được nhắc tới nhiều nhất: chiếc mũi bị mất, tuổi thật của tượng và tin đồn về phòng bí mật bên dưới. Hiểu đúng các bí ẩn này giúp bạn phân biệt sự thật lịch sử với đồn đoán.

Chiếc mũi bị mất có phải do quân Napoleon không?

Chiếc mũi của tượng nhân sư Sphinx không phải do quân của Napoleon bắn hỏng năm 1798. Các bức vẽ từ năm 1737, tức trước khi Napoleon ra đời, đã cho thấy tượng không còn mũi. Theo sử gia Ả Rập al-Maqrizi viết ở thế kỷ 15, mũi tượng bị phá năm 1378 bởi một tu sĩ Sufi tên Sa'im al-Dahr, người tức giận khi thấy dân địa phương cúng bái tượng. Vết tích trên mặt cho thấy đây là hành động cố ý, dùng thanh sắt hoặc đục để bẩy mũi đi.

Tượng nhân sư Sphinx bao nhiêu tuổi, có giả thuyết cổ hơn không?

Phần lớn các nhà Ai Cập học xác định tượng nhân sư Sphinx khoảng 4.500 năm tuổi, xây dưới thời Khafre quãng năm 2500 trước Công nguyên. Một số giả thuyết gây tranh cãi dựa trên dấu vết bào mòn cho rằng tượng có thể cổ hơn nhiều, thậm chí trước năm 7000 trước Công nguyên, nhưng giả thuyết này không được giới khoa học chính thống chấp nhận và vẫn là quan điểm thiểu số. Lý do là các lớp đá vôi có độ cứng khác nhau nên bị gió và cát bào mòn không đều, tạo ra hình dạng dễ gây hiểu lầm về tuổi.

Có hầm lưu trữ hay phòng bí mật dưới tượng Sphinx không?

Truyền thuyết về một hầm lưu trữ chứa tri thức cổ ẩn dưới tượng nhân sư Sphinx được lan truyền rộng, nhưng đến nay chưa có bằng chứng xác nhận. Các khảo sát bằng sóng địa chấn và radar phát hiện một số khoang rỗng và đường hầm quanh tượng, song chưa tìm thấy phòng bí mật hay kho tri thức nào. Phần bên trong cùng các đường hầm này hiện đóng cửa với du khách, nên tham quan chủ yếu là ngắm tượng từ bên ngoài.

[Ảnh: Cận cảnh khuôn mặt Tượng nhân sư Sphinx và phần mũi đã mất]

Tham quan tượng nhân sư Sphinx cần lưu ý gì, giá vé và khung giờ ra sao?

Tham quan tượng nhân sư Sphinx đã nằm trong vé vào khu Kim tự tháp Giza, hiện khoảng 700 Bảng Ai Cập một khách người lớn, không có vé riêng cho tượng. Bạn ngắm tượng từ khu vực dành cho khách phía trước, không được leo lên hay chạm vào tượng vì khu vực này đã rào chắn để bảo tồn, nhưng vẫn lại gần đủ để chụp ảnh đẹp.

Vì tượng quay mặt về hướng đông nên buổi sáng sớm là lúc đẹp nhất, ánh nắng chiếu thẳng vào mặt tượng, lại mát và vắng khách hơn. Đây cũng là nơi nhiều người chụp kiểu ảnh tạo góc như đang hôn hoặc đỡ tượng nhân sư Sphinx. Khu di tích nằm giữa sa mạc nắng gắt nên bạn cần mũ rộng vành, kem chống nắng, kính râm và mang đủ nước. Người lớn tuổi hoặc người có bệnh tim mạch, huyết áp nên tránh đi bộ giữa trưa nắng và tham khảo bác sĩ trước chuyến đi dài. Quanh cổng Sphinx vẫn còn người mời chụp ảnh hoặc cưỡi lạc đà, bạn nên hỏi và chốt giá trước khi đồng ý.

Nếu muốn hiểu sâu các bí ẩn và lịch sử thay vì chỉ ngắm và chụp ảnh, đi cùng đoàn của Du Lịch Ai Cập từ Hà Nội sẽ có hướng dẫn viên tiếng Việt thuyết minh ngay tại chân tượng.

Bạn có thể đọc thêm: Mẹo Chụp Ảnh Đẹp Với Kim Tự Tháp: Góc Chụp Đẹp Và Khung Giờ Vắng Người để biết góc chụp đẹp và khung giờ vắng người.

Nên ghép tượng nhân sư Sphinx vào lịch trình tham quan nào?

Tượng nhân sư Sphinx thường được ghép cùng Kim tự tháp Giza và Đại Bảo tàng Ai Cập trong một ngày tham quan ở Cairo, vì cả ba nằm rất gần nhau. Theo kinh nghiệm nhiều đoàn khách Hà Nội mà chúng tôi đã dẫn, đi vào buổi sáng để ngắm tượng và kim tự tháp khi trời còn mát, rồi chiều vào Đại Bảo tàng Ai Cập là lịch trình hợp lý, vừa đỡ nắng vừa đủ thời gian.

Phần lớn lịch trình tour Ai Cập từ Hà Nội đều có buổi tham quan Giza gồm tượng nhân sư Sphinx, với hướng dẫn viên tiếng Việt thuyết minh lịch sử và các bí ẩn để bạn hiểu sâu hơn thay vì chỉ chụp ảnh. Buổi tối, tượng nhân sư Sphinx còn xuất hiện trong show ánh sáng tại Giza với vai trò người kể chuyện. Bạn có thể tham khảo các chương trình của Tour Ai Cập từ Hà Nội đã sắp sẵn cả chặng bay, khách sạn và hướng dẫn viên.

Với đoàn gia đình nhiều thế hệ muốn đi thong thả, bản Du Lịch Ai Cập 8 Ngày 7 Đêm khởi hành từ Hà Nội thường đủ thời gian cho cả Cairo, Giza và các điểm kinh điển khác.

Bạn có thể đọc thêm: Cairo Có Gì Chơi? để biết thêm các điểm tham quan khác ở Cairo.

[Ảnh: Du khách chụp ảnh tạo dáng với Tượng nhân sư Sphinx buổi sáng]

Câu hỏi thường gặp về tượng nhân sư Sphinx

Tượng nhân sư Sphinx làm bằng chất liệu gì? Tượng nhân sư Sphinx được tạc từ một khối đá vôi tự nhiên ngay tại cao nguyên Giza. Các lớp đá vôi có độ cứng khác nhau, phần thân giữa mềm hơn nên bị bào mòn nhiều, trong khi phần đầu bằng đá cứng hơn nên giữ được nét rõ hơn. Phần chân đế đã được gia cố bằng các lớp đá vôi qua nhiều đợt trùng tu.

Bộ râu nguyên bản của tượng nhân sư Sphinx hiện ở đâu? Bộ râu nghi lễ của tượng nhân sư Sphinx đã gãy rời từ lâu, một số mảnh hiện được trưng bày tại Bảo tàng Anh ở London. Ngoài bộ râu, tượng còn mất chiếc mũi và biểu tượng rắn hổ mang hoàng gia trên khăn trùm. Một số nhà nghiên cứu cho rằng bộ râu có thể được thêm vào sau, không phải có ngay từ khi tạc tượng.

Tượng nhân sư Sphinx có phải tượng Sphinx duy nhất ở Ai Cập không? Không, nhân sư là hình tượng phổ biến ở Ai Cập, nhưng tượng ở Giza là lớn và nổi tiếng nhất nên được gọi là Đại nhân sư. Bạn còn có thể thấy đại lộ nhân sư nối đền Karnak và đền Luxor, hay tượng nhân sư bằng đá tuyết hoa ở Memphis. Tượng nhân sư Sphinx ở Giza đặc biệt vì là tượng nguyên khối lớn nhất thế giới.

Tham quan tượng nhân sư Sphinx thường mất bao lâu? Riêng khu vực ngắm tượng nhân sư Sphinx thường mất khoảng 15 đến 30 phút để chụp ảnh và quan sát, vì bạn ngắm từ bên ngoài chứ không vào trong. Nếu tham quan trọn khu Kim tự tháp Giza cùng tượng thì nên dành khoảng 2 đến 3 tiếng. Kết hợp thêm Đại Bảo tàng Ai Cập gần đó thì cả ngày khoảng 6 đến 7 tiếng.

Buổi tối có ngắm được tượng nhân sư Sphinx không? Buổi tối bạn có thể ngắm tượng nhân sư Sphinx qua show ánh sáng tại khu Giza, nơi tượng được chiếu đèn và đóng vai người kể chuyện lịch sử các pharaoh. Khu di tích ban ngày đóng cửa vào khoảng cuối buổi chiều nên ban đêm khách không đi lại tự do bên trong. Vì vậy nếu muốn ngắm tượng về đêm thì xem show là lựa chọn phù hợp.

Về tác giả

Bài viết được biên soạn bởi đội ngũ chuyên gia làm Tour Ai Cập Từ Hà Nội của DulichAiCap.com.vn, đơn vị chuyên tổ chức Tour Ai Cập với hơn 15 năm kinh nghiệm làm du lịch tại Hà Nội. Thông tin được cập nhật tháng 6/2026. Nếu bạn cần tư vấn lịch trình hoặc giá tour mới nhất, liên hệ trực tiếp tại Du Lịch Ai Cập.